O maquinista da Xeneral de Buster Keaton

TÍTULO ORIXINAL: The General.
NACIONALIDADE: EE.UU., 1927.
DIRECCIÓN: Buster Keaton e Clyde Bruckman. PRODUCCIÓN: United Artists.
PRODUCTOR: Joseph M. Schenck. GUIÓN: Al Boarsberg, Charles Smith, Joseph A. Mitchell, Clyde Bruckman e Buster Keaton.
FOTOGRAFÍA: J. Devereux Jennigs e Bert Haines (B/N). EFECTOS ESPECIAIS: Denver-Harmon. MONTAXE: J. Sherman Kell y Harry Barnes. AXUDANTE DE DIRECCIÓN: Tom Neal. DECORADOS: Fred Gabourie.
INTÉRPRETES: Buster Keaton (Johnny Gray), Marian Mack (Annabelle Lee), Glenn Cavender (Capitán Anderson), Jim Farley (General Thatcher), Frederick Vroom (General sudista), Charles Smith (Padre de Annabelle), Frank Barnes (Hermano de Annabelle), Joe Keaton, Mike Donlin y Tom Nawm (Oficiais nordistas), Frank Agney e Ross McCutcheon.

O HOME QUE NUNCA SORRÍA
Buster Keaton monopolizou xunto a Charles Chaplin o cine de humor norteamericano dos anos 20, e O maquinista da General é sobre de todo unha película de humor, unha comedia herdeira dos mellores “gags” de Mack Sennett.
Baseada segundo parece nun feito real, o filme narra os avatares que ten que pasar o mozo Johnny Gray para rescatar a súa locomotora capturada polo inimigo durante a Guerra de Secesión e de paso converterse nun heroe, e gañarse o respecto dos seus concidadáns e o amor da súa noiva –a segunda cousa que máis quería no mundo despois da súa General- que o tiña por un covarde.
Como en calquera película de humor de aqueles anos o argumento, sinxelo, queda difuminado baixo a importancia que teñen as situacións cómicas que se suceden ó longo da metraxe –o cine silente potenciaba, coma non podía ser doutro xeito, o visual por riba do argumental- e converten a O maquinista nunca das mellores películas do xénero. Atopámonos ante unha “road movie” sobre raís, sacudida polo traqueteo e o ritmo vertixinoso que imprimen as locomotoras; filmes posteriores deberanlle moito a este, non só en canto o empréstito de ideas –lembremos a secuencia do tren en On irmáns Marx no oeste cando van desmontando os vagóns para alimenta-la caldeira da súa locomotora e que é semellante a unha desta película- senón tamén no que se refire a rodaxe de escenas con grande cantidade de extras e profusión de medios; baste dicir que o tren que se precipita ao vacío ó fin da metraxe non é ningunha maqueta, o que fala da capacidade económica que xa tiña o Hollywood dos anos 20 coma industria.
Buster Keaton alcanzou grande popularidade nesta década, as súas películas O navegante, O cameraman ou O maquinista foron grandes éxitos comerciais rivalizando con Chaplin non só no eido cinematográfico senón tamén no intelectual. Interpretando sempre o mesmo personaxe, un home apocado, superado polas situacións que lle toca vivir, honesto e afouto, cheo de ternura mais inmutable e serio, Keaton gañou ó público a través dun humor se cadra menos directo e emotivo co de Charlot pero de grande riqueza creativa.
Tense comentado que a productora prohibía a Buster Keaton sorrir de aí o mote de “Cara de pau” ou “Pamplinas” como foi coñecido nos países de fala hispana, sexa certo ou non, do que foi capaz Keaton é de construír un personaxe que nas palabras de Eduard José representa “a galanura do pobre, a parquedade de acenos e a loita en solitario”. Poderiamos engadir tamén que conqueriu criar ese personaxe xenuíno que todo actor anceia interpretar e ser ademais lembrado por el ao cabo dos anos.

Advertisements

Manhattan de Woody Allen

TÍTULO ORIXINAL: Manhattan
NACIONALIDADE: EE.UU, 1979.
DIRECCIÓN: Woody Allen.
PRODUCCIÓN: Jack Rollins-Charles H. Joffe /Metro Goldwyn Mayer.
PRODUCTOR: Charles H. Joffe. GUIÓN: Woody Allen e Marshall Brickman.FOTOGRAFÍA: Gordon Willis, B/N. MÚSICA: George Gershwin “Rapsody in blue”. AXUDANTE DE DIRECCIÓN: Fredric B. Blankfein. DIRECCIÓN ARTÍSTICA: Mel Bourne. VESTIARIO: Albert Wolsky. MAQUILLAXE: Fern Buchner.
INTÉRPRETES: Woody Allen (Isaac Davis), Diane Keaton (Mary Wilke), Michael Murphy (Yale), Mariel Hemingway (Tracy), Meryl Streep (Jill), Anne Byrne (Emily), Karen Ludwig (Connie), Michael O´Donoghue (Dennis), Victor Truro (invitado), Tisa Farrow (invitada).

UNHA HOMENAXE Á CIDADE DOS RAÑACEOS
Despois do importante éxito conquerido con Annie Hall, Woody Allen seguiu afondando no tema das relacións humanas en Manhattan, unha das grandes películas do director. Manhattan constitúe unha síntese da temática desenrolada en Interiores e na anteriormente citada Annie Hall, como o mesmo director confesou en máis dunha entrevista; unha mestura de drama e comedia. Pero Manhattan é tamén unha homenaxe a súa querida cidade de Nova York, tema recurrente en tantas e tantas películas de Allen; case podería dicirse que os primeiros planos do filme forman parte dunha reportaxe publicitaria da gran mazá e do seu distrito máis coñecido e mil veces fotografado; planos acompañados da Rapsodia en azul de George Gershwin, a composición máis coñecida do músico e outra homenaxe á cidade.
Nembargantes, o filme é algo máis, é unha visión do amor, dos sentimentos, da vida das parellas e os seus anceios nun ambiente urbán, e dentro dunha das cidades máis deshumanizadas do planeta; tódolos temas recorrentes nas películas do director norteamericano atópanse nesta: a comunicación entre seres humanos, o sexo, a relixión, o psicanálise… tratados cunha ironía e sarcasmo non exentos de fonda crítica social. Como tantos filmes de Allen, este supón un moi detallado retrato sobre unha época e un lugar determinado do planeta.
Así dende un principio o autor tentou afondar no lado máis humano das cousas, quizais por iso elixiu o branco e negro, magnificamente empregado por Gordon Willis, non quería que nada perturbase a verdadeira finalidade do filme, contar unha historia sobre persoas nunha cidade alienante. A decisión de rodar en Panavision hai que entendela dentro da súa procura por mostrar a verdadeira dimensión 
da cidade á beira do Hudson.
Foi o propio Woody Allen quen dixo que tentaba que Manhattan fose unha “metáfora sobre todo o erróneo da nosa cultura” e unha reflexión sobre o problema que supón tentar vivir unha vida ética nunha cidade que según el é “insensible debido á televisión, as drogas, comida rápida, música, a falta de sentimentos e a práctica rutinaria do sexo”.
Nada no filme está empregado ó chou; dende o reparto coa  súa actriz “fetiche” Diane Keaton ou a moi reseñable actuación de Mariel Hemingway, pasando pola fotografía en branco e negro ou a música de tintes “jazzísticos”, todo serve para mostrar ese romance eterno de Allen con Nova York, pero non tanto a través das palabras coma mediante planos largos e contraplanos que transmiten o verdadeiro ritmo dunha cidade frenética, o amor sincero dun home polo lugar onde vive e que fainos pensar que ninguén mellor que el, que ninguén con máis facilidade pero con máis profundidade tamén, foi quen de mostrar a alma e o corazón dunha cidade imposible e fermosa á vez.

Plácido de Luis García Berlanga

TÍTULO ORIGINAL: Plácido.
NACIONALIDAD: ESPAÑA, 1961.
DIRECCIÓN: Luis García Berlanga. PRODUCCIÓN: Alfredo Matas para Jet Films. GUIÓN: Luis G. Berlanga, Rafael Azcona, José Luis Colina y José Luis Font.
FOTOGRAFÍA: Francisco Sempere.
MÚSICA: Miguel Asins Arbó.
INTÉRPRETES: Cassen, José Luis López Vázquez, Elvira Quintillá, Manuel Alexandre, Amelia de la Torre, José Luis González, José María Taffarell.
   

 
SIENTE UN POBRE A SU MESA
Si algo llama la atención en la obra de Luis García Berlanga, es el haber sido capaz de reflejar en sus películas diferentes aspectos de la sociedad española de postguerra, utilizando para ello el bisturí de su mordacidad con el que disecciona todos los males sociales.
Plácido es un buen ejemplo de esta capacidad de observación del director. Película ambientada en una pequeña capital de provincias (se barajaron para el rodaje de la cinta Cuenca, Vitoria, Burgos… finalmente fue Manresa la elegida), ésta gira en torno a una campaña de Navidad, que bajo el título de “Siente un pobre a su mesa” organizan las esposas de los prohombres de la ciudad. La película muestra las dificultades del español medio de un país en vías de desarrollo, representado por el protagonista, que contratado para trabajar en la cabalgata con su motocarro debe luchar contra la mala voluntad e hipocresía del banco, notario y de aquellos que podrían ayudarle a pagar la letra y evitar el embargo de su medio de vida.
Plácido surge como proyecto después de 4 años de inactividad del director valenciano (desde, Los jueves, milagro) debido a diferentes problemas; entre ellos el no haber podido concretar la realización de películas como El pisito y El cochecito dirigidas finalmente por Marco Ferreri. Como el propio autor dijo en una ocasión “… la idea de la película era antiquísima y en un principio era una cosa muy reneclairesca, que consideraba esto de los pobres y los ricos como un espectáculo más o menos divertido”. Sin embargo, el proyecto no cuajó y después de numerosos avatares –el director incluso llegó a escribir con el novelista José Luis Sampedro un nuevo argumento donde se planteaba la escasez de pobres, debido a que por una cuestión de dignidad, muchos preferían pasar hambre a presentarse públicamente a recibir ayuda- finalmente Berlanga entra en contacto con Rafael Azcona al que ya conocía de antiguo y al que le cuenta el argumento, escribiendo ambos finalmente el guión en colaboración con los guionistas habituales de las películas del realizador, José Luis Colina y José Luis Font.
Esta primera colaboración entre Luis G. Berlanga y el humorista y guionista Rafael Azcona está dominada por este último y marca el final de la primera parte de la obra del realizador, caracterizada por un alegre neorrealismo (Bienvenido, Mr. Marshall; Novio a la vista; Los jueves, milagro), y el comienzo de la segunda donde triunfa el humor negro –término anglosajón que molestaba al director, que consideraba que lo que se llamaba humor negro era el genuino humor español latente desde las novelas picarescas-.
 La película está plagada de elementos que ejemplifican ese humor, como la escena de la boda “in articulo mortis” tomado de un hecho ocurrido en su familia o que la mujer de Plácido tenga un empleo municipal, pero de los que no tienen vacaciones en Nochebuena, lo que se resuelve haciéndola trabajar en los urinarios públicos que no cerraban en aquellas fechas.
Como todas las películas de Berlanga esta tuvo múltiples problemas con la censura, pero los cambios realizados en la misma no consiguieron desvirtuar el verdadero mensaje del film; la incomunicación que existe entre las personas, incomunicación oculta tras la caridad, tras la hipocresía de una sociedad que abandona a sus congéneres en el momento en que estos más los necesitan.